Tussen de repetities door schuiven we aan tafel met de ploeg van Echo's van de bergen. In de laatste weken naar de première toe blikken Farnoosh Khodadadeh, Shahab Azinmehr, Joachim Thys, Pieter Fannes en Joris Van den Brande terug op hun proces en het kamertje uit hun jeugd.

In Echo’s van de bergen horen en zien we jouw levensverhaal, Farnoosh. Wanneer, of beter hoe, kreeg je het idee om dit op scène te brengen?
Farnoosh Khodadadeh: Eigenlijk kwam het idee van mijn vriend en illustrator Pieter Fannes. Na de voorstelling Farnoosh & Friends zei hij: “Jij hebt een gave om verhalen te vertellen.” Oorspronkelijk stelde hij voor om samen een kinderboek te maken, maar ik had ook al het idee om een voorstelling te maken over een fabeltje dat nu verweven is in het stuk. Het verhaal van een olifant die leert dat je vooral jezelf moet blijven om gelukkig te zijn, heeft mij zo geholpen in heel mijn leven en dat wil ik doorgeven aan anderen. 

Het is een persoonlijk verhaal, en toch voelt het universeel. Hoe komt dat?
Joris Van den Brande: Het gaat over opgroeien, je plek zoeken en jezelf blijven, ook als anderen kritiek hebben. Dat is iets waarin ieder kind en iedere volwassene zich kan herkennen. Het verhaal mengt lichte en donkere momenten, tragiek en warmte van een gezin. En dat is, naast Farnoosh haar verhaal, ook een heel tijdloos iets waarin ieder kind, ieder mens eigenlijk, zich in kan herkennen.
Farnoosh: Voor mij zit het universele in de “kamer”: je geheime plek als kind, waar je dingen bewaart die je niet deelt. Die zoektocht naar identiteit en authenticiteitherkennen kinderen overal. Een Belgische vriendin vertelde me dat haar dochtertje tegen haar spullen praat, net zoals ik vroeger deed in Iran. Het laat zien dat kinderervaringen, ongeacht cultuur of land, vaak hetzelfde zijn.

Hoe ga je om met de chaos en tegenstand van een oorlog in je jeugd?
Farnoosh: Mijn ouders waren mijn licht. Ondanks de chaos buiten, creëerden ze binnen warmte en stabiliteit. Dat besef ik nu meer dan ooit: ouders kunnen vleugels beschermen of laten groeien. Dat stuk van de voorstelling gaat misschien nog meer over volwassenen dan kinderen: hoe belangrijk je aanwezigheid is in de ontwikkeling en het zelfvertrouwen van je kind.
Joris: Wat me in de teksten, en eigenlijk de gehele voorstelling, bijzonder treft, is de speelsheid: tussen de ernst en de tegenslag duikt toch altijd het kind in Farnoosh op, dat slecht nieuws met humor weet te keren. Dat geeft het geheel een onverwachte lichtheid en kracht.

Naast jou op scène staan muzikanten Shahab Azinmehr en Joachim Thys. Hoe vonden jullie elkaar muzikaal?
Farnoosh: Shahab is een vaste waarde in mijn leven. En Joachim… die ken ik al jaren. Ik vroeg hem bijna plechtig, alsof ik hem ten huwelijk vroeg: “Wil je mijn broer zijn?” (lacht) Hij voelt echt als mijn Belgische broer. Muzikaal en persoonlijk klikt het enorm.
Joachim Thys: We vertrokken elk uit onze eigen wereld en probeerden elkaar te verstaan. Voor mij ging er een hele nieuwe wereld open door de Iraanse ornamenten, een totaal andere manier van denken over muziek.
Shahab: Ik herinner me nog ons eerste samenspel. Joachim vroeg een akkoord. Ik moest mijn vingers van het ene uiterste naar het andere bewegen op mijn setar – een totale spreidstand! Maar nu gebruik ik dat akkoord zelfs als warming-up. 
Joachim: Elke keer als hij me ziet, doen zijn vingers nu spontaan pijn. (lacht)

De muziek is gelukkig niet enkel te beluisteren tijdens de voorstelling. Vertel.
Farnoosh: Dankzij De Grote Post en extra steun van de stad Gent konden we de muziek opnemen en uitgeven als album. De CD bevat stukken uit de voorstelling en nieuwe composities. Mijn favoriet is Adam: Joachim speelde iets onverwachts op piano, Shahab pikte in, en alles viel op zijn plek. Pure magie. Toen wist ik: hier moet ik poëzie van Rumi gebruiken. Joris en Annelies Verbeke hielpen met de teksten voor het CD-boekje en Pieter zorgde voor de illustraties. Het hele team leefde mee in de productie van de CD.

Pieter, jij illustreert live op scène. Hoe verbeeld je – letterlijk – andermans herinneringen?
Pieter Fannes: Farnoosh vertelt zó zintuiglijk dat er meteen beelden in mijn hoofd ontstaan. Haar vertelstijl – bloemrijk, vol metaforen – voelt heel Iraans aan. Mijn tekeningen sluiten daar verrassend goed bij aan, al lijken ze sterk op wat ik sowieso maak. Het helpt dat ik ooit in Iran ben geweest: details herinner ik me niet meer, maar de sfeer draag ik nog altijd mee. Zo wordt het geen letterlijk beeld van haar herinneringen, maar iets universeels met een herkenbare Iraanse laag.

Wat bracht scenograaf Tom de With mee?
Joris: Tom heeft een sterke blik voor eenvoud. De voorstelling heeft al zoveel lagen – muziek, tekst, beeld – dat je scenografie niet te vol wil maken. Daarom kozen we voor één groot element: een cirkel waarop de tekeningen worden geprojecteerd.Die cirkel symboliseert Farnoosh haar muziekinstrument de Daf, het heelal, de oneindigheid van het bestaan. Ze opent nieuwe werelden zonder de verbeelding dicht te schilderen.
Pieter: Voor mij was het ook een uitdaging: tekenen op een cirkel doe je zelden. Het opent nieuwe associaties, zoals symmetrie en oneindigheid. Dat past perfect bij dit verhaal.

Op scène versmelten die verschillende lage – muziek, de tekeningen en de tekst – tot een groter geheel. Hoe vond je als regisseur daarin een balans, Joris?
Joris: Vanaf het begin voelde ik een klik met Farnoosh en haar verhaal. Zij is de drijvende kracht op scène, de persoon die je volgt. Daarnaast hadden we meteen sterke bouwstenen – tekst, muziek, tekeningen. De vraag werd dan: hoe kunnen we die elementen nog verbeteren én verbinden. Omdat iedereen zo sterk is in wat ze doet, voelde dat eerder als een cadeau dan een moeilijke puzzel.
Farnoosh: Joris werkt poëtisch, sensitief en niet-bedwingend – iedereen wordt op een fijne manier vooruit geholpen. Daarom noem ik hem ook maestro.
Pieter: Dat kan ik beamen. Normaal ben ik niet zo goed in commentaar aanvaarden, maar van Joris neem ik het meteen aan.

Jullie trekken straks door heel Vlaanderen. Wat hopen jullie dat kinderen in de zaal zullen ontdekken?
Farnoosh: Ik hoop dat kinderen zich, op hun eigen manier, in de voorstelling kunnen herkennen – los van waar ze vandaan komen. Kinderen zijn zo eerlijk, je voelt meteen of er een echte verbinding is. Voor mij ligt daar de essentie: dat ik hen kan raken en zij mij terug. Het mooiste wat kan gebeuren, is dat ze iets uit het verhaal spiegelen aan hun eigen leven. Dat ze zien dat, ondanks alle moeilijkheden en het feit dat de wereld soms groter lijkt dan jezelf, je altijd trouw kan blijven aan wie je bent – met je eigenheid, je kracht en vooral: je authenticiteit.
Joris: Dat raakt volgens mij de kern. De voorstelling wil voorbij cultuur of uiterlijkheden kijken. Ik ben ervan overtuigd dat de warmte en de menselijkheid die Farnoosh uitstraalt ook voelbaar zijn in de voorstelling. In een tijd die vaak hard en donker aanvoelt, hoop ik dat die warmte een lichtpunt kan zijn, of troost.

En als we teruggaan naar de anderen hun jeugd: wat was toen jullie ‘raam op de wereld’, jullie ‘kamertje’?
Joris: Voor mij was dat letterlijk een zolderkamertje, hoog boven de straat. Daar zat ik vaak te turen, te dromen. Mijn eerste jeugdvoorstelling Zolderling ging daar zelfs over – mijn eigen kleine Echo’s van de bergen. (lacht)
Joachim: Ik denk meteen aan het kalf dat mijn familie hield als half huisdier. Ik lag vaak in de wei op zijn buik, in de zon. Dat is misschien vreemd, maar dat is voor mij pure warmte.
Shahab: Ik herinner me vooral hoe ik op mijn bed lag en naar de wolken keek. En de dichtbundels van mijn vader: ik bladerde erin alsof ik ze begreep, terwijl ik zes was.
Pieter: Ik zat net zoals Joris onder het dak, met een raampje waar ik nét door kon kijken als ik op de verwarming stond. Uren keek ik vanop die chauffage naar het café aan de overkant. Tot die chauffage op een dag uit de muur brak… (lacht)

Echo's van de bergen gaat op zaterdag 27 september om 19:00 in première bij BRONKS en gaat daarna op tournee over heel Vlaanderen. Bekijk hier alle speeldata.